Minimalizm, her türlü görsel sanatta, müzikte ve dekorasyonda son zamanlarda çok sık karşımıza çıkmaya başlayan bir “çalışma stilidir.” evet çalışma stili. İnsanlar minimalizmi bir sanat akımı olarak kabullenseler de, ben buna çalışma stili diyorum. Zira, bir düşüncenin veya yöntemin sanat akımı olması için, bahsi geçen işin sanatı belirleyen bir değeri olması gerekir. Müzik başlı başına bir sanattır zaten, yapılan müzikte minimalist bir düşünce hakim olabilir veya olmayabilir, bu müziğin sanat olup olmadığını etkilemez. Web tasarım, fotografçılık ve dekorasyon bana göre sanat değil ve dolayısı ile bir “sanat akımı” ile sentezlenemez. Çünkü sanat akımı, sanatın yöntemine dair bir eğilim, bir modadır. Hal böyleyken, kendisi sanat olmayan bir işin yapıldığı yöntemi sanat akımı olarak adlandırmak mantık dışıdır. İşte bu yüzden ben minimalizmi sanat akımı olarak değerlendirmiyorum. Siz değerlendirebilirsiniz.

Sanat konusun da kendi fikirlerimi bu kadar cesur ve kararlı belirtmemin sebebi, bir işin sanat veya bir kişinin sanatçı olup olmadığını belirlemek tamamen kişinin kendi düşüncesi dahilinde olduğu içindir. Çünkü birşeyin sanat olup, olmadığını belirleyen herhangi bir kılavuz, kriterler bütünü ya da bir akıl hocası yoktur. Tamamen kişiseldir.
Ne düşünüyorsanız, odur.

minimalizm nedir?

Minimalizm, mevcut malzemeye, içeriğe, objeye ve daha da genel bir kavram olarak, mevcut varlığa yönelme işidir. Mevcut varlığın, var olma sebebini bilerek, asıl çabanın bu sebebin sonuca, daha yalın ve işlevsel bir şekilde ulaştırılmasına çalışmaktır. Tüm bu süreç içersinde, mevcut varlığın insanlar üzerinde bırakacağı duyguyu güçlendirmek veya geliştirmek için yaratılan yardımcı imgeleri minimuma indirmek esas iştir. Çünkü, yardımcı imgelere harcanılan zaman/malzeme, asıl varlığa olan ilgiyi azalttığı ve bazen gerçek amacı değiştirdiği gibi, ciddi bir kavram kargaşası yaratmaktadır.
Neyi göstermek gerekiyorsa, o gösterilir. en çarpıcı biçimde.

Burada, minimalizm’e dair, kendimce çok iyi bir tanım olarak değerlendirdiğim bir alıntı yapmak istiyorum.

“…evlerin duvarlarına resim asmamak, resmi rulolar halinde saklamak, gerektiğinde açıp bakmak…”

ek$i sözlük’ten andrew yazmış bunu. yazının tamamını buradan okuyabilirsiniz. Hayır dekorasyon konusuna hiç girmeyeceğim, sadece bir noktaya dikkat çekmek istedim. Kaçımız evimizde ki tabloları hergün uzun uzun seyrediyoruz? Evimize yeni gelen bir misafirin dikkatini çekebilir, ama ikinci gelişinde emin olun hiç bakmayacaktır bile. Benzer soruyu, Aycan Gönenç, 2004 yılında macline dergisinde yazdığı bir makale de sormuş.

“…kendinize küçük bir test yapın, ilk gördüğünüzde çok hoşunuza giden bir giriş animasyonunu bir daha siteye girdiğinizde tekrar izliyor musunuz? Peki 3′üncü veya 4′üncü kez?..”

Aycan Gönenç’in makalesini buradan (PDF) okuyabilirsiniz.
Minimalizm işlevselliktir. Basitlik değil sadeliktir.

web sitelerine dair minimalist yaklaşımlar

Mevzu internet olunca, olaya daha bir gerçekçi bakmak gerekiyor. Bir websitesinde ki materyallerin, gerekliliğini belirlerken, asıl amacı baz almak lazım herzaman için. Eğer materyal asıl amaca hizmet etmiyor ve kendi başına bir görevi varsa bu bir ek servistir, ya bu ek servisin asıl amaca olan etkisini sıfıra indirmek ya da bunu bir alt kategoriye kaydırmak gerekmektedir.

Bir websitesinin, sayfa düzenini zihinde tasarlarken, herzaman için “asıl amaç” düşünülmelidir. Asıl amaç zihinde kabullenilirse, o zaman ek materyalleri avantaj veya dezavantaj olarak belirlemek daha kolay olacaktır.

Minimalist bir websitesine örnek verirken, şüphesiz ki herkesin aklına ilk olarak Google gelecektir ve Google’ın insanlar tarafından bu kadar sevilmesini de ben buna bağlıyorum. Google bir arama motorudur. Gmail, adsense, gtalk gibi bir çok servisi vardır ama onun asıl işi bir arama motoru olmaktır. Bu yüzden anasayfasında sadece arama yapabilmek için bir alan vardır ve olması gerekende budur.

Birde Yahoo’yu düşünün, o da bir arama motoru. yani arama motorları listesinde adı geçiyor. Anasayfasında şöyle bir bakın, inanılmaz bir kargaşa hakim. Öyle ki sitenin ne amaca hizmet ettiği belirsiz. Yahoo bu tutumu ile bence arama motoru kimliğini çoktan kaybetmiş, “herşeyden biraz” mottolu karmakarışık bir portal haline gelmiştir.

Velhasıl, söylemek istediğim, proje Google gibi büyük veya bir blog gibi küçük olabilir. Sitenin asıl amacını asla unutmamak ve bunu olumsuz yönde etkileyecek ek servis ve yardımcı materyaller konusunda dikkatli olmak, bir kategorizasyon yapmak gerekmekte. Bu tutum, insanların site hakkında ki duygularını doğrudan etiklemektedir.

minimalist tasarım

Konu görsellik olunca, ancak yüzeysel tarifler yapılabilir. Çünkü “güzellik” göreceli bir kavram. Bir sitenin ne derecede güzel olabileceği, tasarımcısının yeteneğine bağlıdır elbette. Eğer iyi bir tasarımcı iseniz, minimalist bir düzene oturtulmuş bir sayfayı harika bir şekle sokabilirsiniz. Bu sizin estetik anlayışınıza bağlı.

Kullanıcı dostu olmak, sadece iyi bir navigasyon sistemi, veya özelleştirilinebilir font büyüklükleri değil, aynı zamanda kullanıcıya ferah site sunmaktır. Gözü yoran renkleri, grafikleri fazla kullanmamak veya rahatsız etmeyecek şekilde kullanmak, herzaman artı puan kazandırır.

Eğer birde işin modasına uymak gerekirse, o zaman iç bunaltmayan, dinlendirici renkler, modern sıfatı kazandırabilecek çizimler, şerifsiz fontlar kullanılabilinir.

Bu konuda, örnekleri incelemek, fikir edinmek için fayda sağlayabilir herzaman. Fakat minimalizmi anlamak gerekir en başta. Burada bi çok kişinin yaptığı hata; mevzuyu kavrayamadan, sadece varolan örneklere bakarak birşeyler yapmaya çalışmaktır. Özellikle dekorasyonda sıkça karşımıza çıkan, bu kopya çekme hadisesi, uzun vadede hiç bir fayda sağlamaz tasarımcıya ve pek etik bir durum da değildir.

minimalist tasarımlara örnekler

• cameron i/o
  Cameron Hunt isimli tasarımcının, mini bir blog ve çalışmaların yer aldığı kişisel sitesi.
• Studio Gecko
  Bir tasarım firmasının websitesi. Index dahil 3 sayfadan oluşuyor. Çok hoş bişey yapmışlar ve “about us” sayfasını indexe taşımışlar.
• TeknoFiyat
  Aradığınız teknoloji ürünlerinin fiyatlarını size sunan bir servis. Arama sonuçlarını biraz daha “iyi” bir şekilde gösterirlerse, daha güzel olacak.
• finch
  Çok samimi bir kişisel site. Tipografinin iyi kullanılması ayrı bir güzellik katmış.
• Andrês Galante
  Adamın kişisel sitesi. ne gerekiyorsa o..
• jindrayoy
  Bir portfolyo sitesi. Sitenin amacı çalışmaları sergilemek. Adamda onu yapmış en iyi şekilde.
• Max Kiesler
  Minimalizme dair yazılarında bulunduğu, minimalist bir blog.
• e-Toile Graphic
  Enteresan firmanın, enteresan sitesi. Siteyi dolaşmak çok eğlenceli.
• dragnet
  İsveççe, bir site. sanırım bir tasarım firması
• exi’work
  bir tasarım, yazılım firması.
• Jan Reichle
  bir yönetmenin kişisel sitesi.
• ve daha fazlası…
  Daha fazlası için, buraya, buraya, buraya ve buraya bakabilirsiniz.

sonuç

Web 2.0 diye adlandırılan kavram ile insanlar, birazda modaya uyarak, belki de farkında olmadan, yavaş yavaş minimalizme kayıyorlar zaten. Her ne kadar web 2.0 diye adlandırılan bazı uygulamalar kavram kargaşasını sürdürse de, en azından tasarım olarak daha minimalist bir havanın yaklandığı doğrudur. Projenizin boyutu veya türü ne olursa olsun, minimalizme bir kulak vermek, size fayda sağlayabilir veya en azından çalışma yönteminize bir yenilik katabilir.

Minimalizmi ve web tasarıma olan etkisini elimden geldiğince anlatmaya çalıştım. Bir kusurum var ise affola. Sizinde bu konuya yapacağınız katkılar beni mutlu edecektir. Eğer minimalizm hakkında bir çalışmanız veya makalenizden beni haberdar ederseniz sevinirim.

Herkese iyi çalışmalar.